1984

1984

Yazan : George Orwell

Orijinal Adı : 1984

Yayınevi : Can Yayınları

Çeviren : Celâl Üster

Basım : Mart 2015 – 50. baskı

Sayfa Sayısı : 350

Okunma Tarihi : Mayıs 2018

Tanıtım Yazısı :

İngiliz yazar George Orwell’in 1949 yılında yayımlanan ve kısa sürede kült mertebesine erişmiş eseri 1984, 1949 yılında yayımlanmıştır. Distopya türünde bir roman olan 1984, “Büyük Birader”, “Düşünce Polisi”, “101 Numaralı Oda”, “2+2=5” gibi çeşitli terminolojileri ve kavramları günümüz lugâtına dahil etmiştir. George Orwell kitapları arasında en çok bilinen eserdir.

Romanın adı “Avrupa’daki Son Adam” ismiyle yayımlanmak istenmiştir fakat Orwell’ın yayıncısı başarılı bir pazarlama stratejisiyle kitabın adını Bin Dokuz Yüz Seksen Dört olarak değiştirmiştir.

Roman, II. Dünya Savaşı’ndan sonra oluşan totaliter rejimlere ağır bir eleştiri niteliğindedir ve romandaki alegoriler ve semboller bu totaliter devletleri işaret etmektedir.

George Orwell 1984 kitap özeti kısaca belirtilmek gerekirse romanın dünyası üç ayrı rejimle yönetilmektedir: Okyanusya, Avrasya ve Doğu Asya… Sovyetler Birliği’ni andıran Okyanusya, düşünmeden itaat eden ve Büyük Birader adında birine bağlılıkları olan halkın yaşadığı devlettir. Toplumdaki tüm insanların hareketleri, düşünceleri ve davranışları izlenmektedir. Bir yeraltı örgütü olan muhalif özellikteki Kardeşlik ve bu örgütün lideri Goldstein, bu toplumun düşmanı olarak görülür. Romanın baş karakteri Winston’ın çeşitli olaylara dahil olmasıyla roman, okuyucuların akıllarında birtakım soru işareti bırakacaktır: Büyük Birader ve Goldstein gerçekten yaşıyorlar mıdır?

Can Yayınları’yla özdeşleşmiş kitaplardan biri olan 1984, Utku Lomlu’nun minimalist kapak çalışmasıyla günden güne artan bir okuyucu kitlesi edinmektedir. Eserin tercümesinde Hayvan Çifliği’nde olduğu gibi yine Celal Üster yer almaktadır.

Eser, her ne kadar Aldous Huxley’nin Cesur Yeni Dünya adlı eseri ile birlikte distopik roman alanında en iyi bilinen kitaplar olsa da distopya türünün yaratıcısı Rus yazar Yevgeni Zamyatin’dir ve yazarın kitabı “Biz” (1920); 1984’ün, Cesur Yeni Dünya’nın ve Ursula K. Le Guin’in Mülksüzler adlı eserinin ilham kaynağıdır.

Eser George Orwell’in en çok bilinen eserlerinden. Hayvan Çiftliği isimli diğer kitabını okuduktan sonra bu kitabı da okumak istedim. Konu en az o kitap kadar ilginç ve çarpıcı. Edebiyat tarihinde önemli bir yer edinmiş olan kitap için iyi – kötü demek gibi bir yorumda bulunmayı doğru bulmuyorum. Ancak kitabı bitirdikten sonra insanda sanki 3-4 bölüm eksik olmuş,arada çevrilmeyen büyük bir bölüm var izlenimi uyanıyor. Bunun çeviri kaynaklı olduğunu sanmıyorum çünkü ciddi bir boşluk olduğu hissi uyanıyor. Kıyaslama yapmak gerekir ise Hayvan Çiftliği‘ni daha çok beğenmiştim.

Kitabın çevirmeni diğer kitapta olduğu gibi Celâl Üster. Çeviri konusunda yorum yapacak birikime sahip değilim ancak şunu da belirtmek istiyorum ki; çevirmenin kullandığı bazı kelimeler çok zorlama olmuş. Okumayı zorluyor, akıcılığı aksatıyor. En azından bende bu izlenimi uyandırdı. Diğer kitapta da buna benzer çeviriler vardı.

Kitabın 50. baskısı  olmasına rağmen hala basım hataları var. Her çeviriden önce 10 sayfayı yeniden okusalar 35. baskıda hataların bitmesi gerekirdi. 50. baskıda hala hataların olması yayıncının kabul edilemez ihmalidir bence.

Eğer George Orwell okumak istiyor ve yalnızca tek kitebını okurum diyorsanız Hayvan Çiftliği açık ara tercih sebebidir.